Focus op milieuactivisme

Veel films die ik de afgelopen maanden keek, komen uit de VS en de periode van 2000 tot nu. Dat is eigenlijk niet de bedoeling, aangezien in alle delen van de wereld prachtige films gemaakt werden en worden, maar ze kijken zo makkelijk weg! Vaak zelfs iets té makkelijk, naar mijn smaak… Deze keer leverde deze wat eenzijdige periode echter twee onverwachte ontdekkingen op: Brit Marling en Kelly Reichardt. Twee recente films van deze eigenzinnige dames hebben iets gemeen: ze gaan over milieu en activisme.

Brit Marling is actrice, scenarioschrijver en documentairemaker en timmert flink aan de weg. Alle films waar ze tot nu toe bij betrokken was, waren doordenkertjes. Marling maakte de documentaire Boxers and ballerinas (2004), over het conflict tussen de VS en Cuba. Ze schreef mee aan de lowbudgetfilm The sound of my voice (2011), over twee vrienden die zich bij een sekte aansluiten, de stemmige, filosofische sciencefictionfilm Another Earth (2011) en ten slotte de thriller The East (2012), over activisten die over de schreef gaan in een poging gehoord te worden. In de twee laatste films speelt Marling ook de hoofdrol.

Ook als Brit Marling ‘slechts’ actrice is, kiest ze bijzondere rollen. Zo speelt ze in de prettige film Arbitrage (2012) een koppige dochter die de smerige zaakjes van investeerder en vader Richard Gere blootlegt, en het aankomende I origins (2014) klinkt veelbelovend: “A molecular biologist and his lab partner uncover evidence that may fundamentally change society as we know it.” Slim, creatief, mooi en een voorliefde voor prikkelende thema’s? Ik denk dat ik verliefd ben. Gelukkig zullen we vast nog meer van haar horen.

Hoe interessant de films van Marling ook zijn, stilistisch zit er een flinke scheut Hollywoodsaus overheen. Echt gedurfd wil het allemaal niet worden. Dat kun je van het werk van regisseuse Kelly Reichardt niet zeggen. Old joy (2006) met Wild Oldham (Bonnie “Prince” Billy) is een onopgesmukte bespiegeling op de waarde en genezende werking van rust en vriendschap. Singer-songwriter Will Oldham, ook bekend onder zijn artiestennaam Bonnie “Prince” Billy, acteert alsof hij nooit anders heeft gedaan. Misschien komt dat omdat hij zichzelf speelt; met de geïmproviseerd aandoende dialogen zou dat zomaar kunnen.

Verder maakte Reichardt het rauwe Wendy and Lucy (2008), waarin een jonge vrouw op zoek is naar een beter leven, maar van de regen in de drup raakt, en het historische drama Meek’s Cutoff (2010), over een migrantenfamilie die voor hete vuren komt te staan. Het zijn twee films waarin krachtige vrouwen zwaar op de proef worden gesteld en waarin Michelle Williams laat zien dat ze naast kaskrakers ook kiest voor kleinere films.

Dan is er Reichardts nieuwe film Night moves (2013). Toevallig gaat deze film net als het eerdergenoemde The East over activisten die overgaan tot extreme acties. De cast is behoorlijk highprofile dankzij de aanwezigheid van de opkomende sterren Jesse Eisenberg en Dakota Fanning.

Marling en Reichardt zijn dus met succes werkzaam op het grensvlak van ‘independent’ en commercieel, waarbij ze een eigen stempel op hun films weten te drukken. Verder is het opvallend dat er vrij plotseling meerdere Amerikaanse mainstreamfilms over milieuactivisme verschijnen. Promised land (2012) van Gus Van Sant past ook in dat rijtje. Matt Damon speelt in deze dramafilm een aanvankelijk gedreven verkoper voor een schaliegasbedrijf, die in gewetensnood komt omdat hij wordt geconfronteerd met tegenstand en de nadelen van de techniek.

Over strijders tegen sociale misstanden zijn tientallen films gemaakt. Nu is het blijkbaar de beurt aan milieuactivisten. Voor zover ik weet is die focus een nieuwe ontwikkeling, al mogen we de succesvolle film Erin Brockovich uit 2000 niet vergeten. Het bedreigde milieu als plot-element is eigenlijk vooral te zien in animatie-, rampen- en sciencefictionfilms, waar het bij de laatste twee genres inhoudelijk doorgaans niet veel om het lijf heeft. In The East – dat overigens ook gaat over sociaal activisme – en Promised land staat het milieu echter veel centraler en is er veel aandacht voor de motivaties en gewetensconflicten van de activistische hoofdrolspelers. Ook bij Night moves lijkt dat het geval te zijn, getuige dit artikel.

Het is niet vreemd dat er zo veel films zijn met activisme als centraal thema. Rebellen en activisten komen regelmatig in het nieuws. Denk aan Tanja Nijmeijer, Edward Snowden, Julian Assange, Bradley Manning, Malala Yousafzai, Pussy Riot, Femen, de ‘Arctic 30’ van Greenpeace en de demonstranten van de Arabische Lente. Er hangt een aura van avontuur, heldendom en soms zelfs glamour om ze heen. Hun gedrevenheid inspireert, irriteert en roept vragen op. Wat beweegt ze? Hoe komen ze tot hun soms verregaande acties?

Voor sommigen zijn activisten helden, voor anderen verraders of terroristen, maar ze oefenen hoe dan ook een onmiskenbare aantrekkingskracht op ons uit. Filmmakers kunnen zich eigenlijk geen intrigerendere hoofdpersonen wensen.

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInPin on PinterestShare on Tumblr
categorie: film