Hitparade #2

Een divers overzicht van goede films, oud en nieuw, die ik recentelijk zag en jij hopelijk nog niet. Met dit keer opvallend veel ellende dankzij de bankencrisis, Japanse oorlogsmisdaden, verstandsverbijstering en de IRA. Als toetje een dosis vintage alcoholisme.

Margin call (2011) Wat gebeurde gebeurt er bij investeringsbanken zoals Lehman Brothers? Waarom namen nemen ze zulke grote risico’s? Het indringende drama Margin Call stelt dat de bankencrisis enerzijds veroorzaakt werd door een ijzeren corporate hiërarchie. Die levert enkel ja-knikkers op – interne kritiek is er nauwelijks. Anderzijds hebben werknemers behoefte aan respect, waardering en vooral geld. In de harde financiële wereld kan het management je maken of breken, waarbij ‘maken’ staat voor een jaarsalaris van honderdduizenden of zelfs miljoenen dollars. Deze film had – zeker gezien de actualiteiten – meer aandacht verdiend, want hij zit goed in elkaar en de topcast zet interessante karakters neer. Jeremy Irons is met zijn gegroefde gezicht de perfecte CEO/halfgod, Kevin Spacey een manager met gewetenswroeging, Demi Moore de verbitterde zondebok en Stanley Tucci een afgematte ex-werknemer die met plezier uit de dubieuze mallemolen stapt. Tenslotte zijn er snelle stijgers zoals Paul Bettany en gretige jonge voetsoldaten zoals Zachary Quinto die hun baas ondanks hun bedenkingen gehoorzaam volgen. En dan te bedenken dat de cultuur binnen banken sindsdien schijnbaar amper veranderd is…

 

Nanjing! Nanjing! / City of life and death (2009) Kan een film over de beruchte Japanse gruweldaden in een Chinese stad die is goedgekeurd (screenshot) door de Chinese State Administration of Radio, Film, and Television evenwichtig zijn? Blijkbaar wel. Dit oorlogsdrama over de nog steeds politiek gevoelige inname van de voormalige Chinese hoofdstad Nanking laat genuanceerd meerdere facetten van de geschiedenis zien. We volgen de wederwaardigheden van een Chinese familie en een Japanse soldaat. Hier geen vlagvertoon of overdreven patriottisme, maar een focus op de slachtoffers en een dader. De belegering in de winter van ’37-’38 en de daarop volgende weken is berucht om zijn wijdverbreide, sadistische verkrachtingen en moordpartijen. Hoewel regisseur Lu Chuan ons gelukkig de ergste beelden bespaart, is de paniek onder de bewoners voelbaar. Die is van alle tijden; belegerde en daarna ingenomen steden ondergaan al duizenden jaren hetzelfde wrede lot. Tegen het einde van de film zien we Japanse soldaten een overwinnings- en dodenherdenkingsceremonie uitvoeren. Die vat de film in feite samen en suggereert dat je oorlog kunt zien als een ritueel, uitgevoerd door jonge mannen die zich makkelijk laten betoveren door symbolen.

 

La mujer sin cabeza / The headless woman (2008) In de categorie ‘moeilijke maar intellectueel en visueel bevredigende arthouse’ zien we deze Argentijnse film over schuldgevoel en vervreemding. Regisseur Lucrecia Martel observeert met impressionistische beelden de reactie van Véronica nadat ze mogelijk iemand aanrijdt op een stille landweg. In plaats van op nader onderzoek uit te gaan, doet ze alsof er niets is gebeurd. Kan ze dat volhouden? Recensenten trekken parallellen met de zwijgcultuur van de Argentijnse militaire dictatuur van ’76-’83, of zien een kritiek op de weigering van het land om de groeiende kloof tussen de midden- en lagere klasse te erkennen. Er zijn inderdaad veel scènes waarin gegoede blanken met donker gekleurde arbeiders worden gecontrasteerd. Maar volgens Keith Uhlich van Time Out New York is het “geen simplistische parabel over status. Het is meer een psychologische momentopname van een persoon die voor altijd gedoemd is een voyeur van haar eigen leven te blijven.” Ook een aardige analyse. Choose your pick!

 

The wind that shakes the barley (2006) Normaal gesproken maakt de Britse regisseur Ken Loach realistische, kleine drama’s: Kes, My name is Joe en Sweet sixteen zijn enkele voorbeelden. Land and Freedom uit 1995, over de Spaanse Burgeroorlog, was een grootschaliger uitstapje. In ’06 waagde hij zich weer aan een ambitieus verhaal: het ontstaan van de IRA. Toch is Loach’s stijl duidelijk herkenbaar. Personages, zoals de hoofdpersoon gespeeld door Cilian Murphy, zijn erg geloofwaardig en menselijk. Door hun onopgesmukte spel en Loach’ dito regie wordt de strijd bijzonder tastbaar. De kijker krijgt begrip voor het gewapende verzet tegen de Britse misdaden in het Ierland van begin vorige eeuw. Het is heroïsch hoe groepjes mannen soms dagenlang door de groene Ierse heuvels marcheerden (er was blijkbaar geen ander vervoer mogelijk) om het tegen een overmacht op te nemen. Dat wil niet zeggen dat Loach geen vraagtekens zet bij de keuze van de IRA voor geweld. Ook destijds waren er voorstanders van een politieke oplossing. Loach laat zien dat de (interne) strijd families en vriendschappen verscheurde. De scène gebaseerd op de Kilmichael Hinderlaag is een omslagpunt in de film, net zoals die gebeurtenis dat in de geschiedenis was:

 

The lost weekend (1945) Billy Wilder (†2002) is inmiddels één van mijn favoriete Hollywoodregisseurs. Hij maakte goede films in bijna elk genre. De komedies Some like it hot en The apartment, satire Sunset Blvd., oorlogsfilm Stalag 17, film noir Double indemnity en het romantische drama A foreign affair brachten hem faam. Indringend realisme heeft hij blijkbaar ook onder de knie. In The Lost Weekend volgen we Don, een alcoholist die beweert zijn verslaving onder controle te hebben, gedurende een bijzonder zwaar weekeinde. Zijn grote ambitie is om een boek te schrijven, maar zijn behoefte aan alcohol is sterker en doet hem uit wanhoop zelfs zijn typemachine verkopen. De film heeft wat weg van een melodramatische Le feu follet (mijn recensie) met een hoopvoller en onrealistischer einde: plotsklaps is de liefde sterker dan zijn verslaving. Wilder was zijn tijd regelmatig ver vooruit als het gaat om het bespreekbaar maken van taboes, in dit geval alcoholisme en zelfs zelfmoord. Zoals bij elke film van Wilder vallen de – zeker voor die tijd – rake dialogen op. De volledige film staat momenteel in zijn geheel op YouTube – een aanrader voor wie een film uit de 40’s wil zien die amper verouderd is. De scène waarin Don een delirium tremens ervaart, is nog steeds eng:

Zie voor meer korte filmrecensies de voorgaande Hitparade.

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInPin on PinterestShare on Tumblr
categorie: film