YouTube underground

Als er Zeven Internetwonderen bestaan, is YouTube er absoluut één van. De videosite staat al jaren als een huis en heeft nu een miljard unieke bezoekers per jaar, die elke maand zes miljard uur aan video’s kijken en elke minuut honderd uur aan beeld uploaden. Onder de ontelbare kattenvideo’s gaat een wereld schuil van muziekliefhebbers die stug hun favoriete nummers blijven delen, tegen een net zo hardnekkige stroom van blokkades en verbanning in.

Meestal laten deze gebruikers de muziek simpelweg vergezeld gaan van een afbeelding van de cd-cover of lp-hoes, maar soms steken ze er meer tijd in en maken ze videoclips. Twee Berlijners die zich the29nov films noemen, zijn in house- en technokringen de ongeslagen kampioenen in deze semi-legale praktijk. Puttend uit (teken)films, nieuwsbeelden en documentaires leveren Kevin Paschold en Sebastian Kökow nu al zeven jaar de ene na de andere videoclip af. Beeldkwaliteit doet totaal niet ter zake, sfeer en vervoering des te meer, getrouw aan de geest van house en techno. Niet vreemd dat hun werk veel wegheeft van de realtime creaties van VJ’s tijdens clubavonden.

De reden voor de niet-aflatende productie van the29nov films? Ze vinden dat er te weinig videoclips zijn in de elektronische scene en willen op deze manier iets teruggeven aan de artiesten. Paschold en Kökow hebben inmiddels duizenden abonnees op hun reeks YouTube-kanalen. Deze video is een favoriet van mij. En deze ook. Ach, vooruit, een greep uit hun veelzijdige oeuvre: 1234567 en 8. Soms vind ik hun werk wat al te makkelijk (je kunt het stroboscoopeffect ook te vaak gebruiken!), of schreeuwen de bijzondere beelden om een bronvermelding, maar de mannen hebben het hart op de juiste plaats. In de onderstaande reportage van Groove TV leggen ze kort hun motivatie en werkwijze uit:

Zelf plaats ik al anderhalf jaar naast ‘cover-filmpjes’ ook videoclips op mijn eigen kanaaltje met bijna 70 abonnees. Vloekend en tierend, dat wel, want ik moet het doen met nauwelijks afdoende apparatuur voor, en kennis van, videomontage. Dat betekent vreemde stotteringen, weigerachtige video-codecs en ellenlange rendertijden. Het vinden van geschikt beeldmateriaal is een grote uitdaging. Ik haal fragmenten uit alles wat voorhanden is: films (1, 2, 3), foto’s (12), documentaireseducatieve en wetenschappelijke filmpjes van internet en recent zelfs geeky cutscenes uit een oud pc-spel. Soms is het een kwestie van onbewerkt beeld gebruiken, andere keren ben ik uren bezig met experimenteren.

Toegegeven, het resultaat wisselt sterk van video tot video. De simpelste ideeën lijken achteraf de beste te zijn. Ik herontdekte dat er zoiets als prettig toeval bestaat, of met een mooier woord: serendipiteit. Twee voorbeelden. Een tijd geleden combineerde ik een dubtechno-nummer met scènes uit Amsterdam Global Village (1996) van Johan van der Keuken. Gewoon omdat ik die documentaire toevallig op mijn harde schijf had staan en mijn software (Adobe Premiere Pro) zich er niet in verslikte. Het resultaat mag er zijn, al zeg ik het zelf:

Onlangs zocht ik beeld voor bij een ander repetitief, hypnotiserend dubtechno-nummer. Ik kwam uit bij de Chinese film Suzhou he (2000). Met als resultaat dat ik nu twee video’s heb die zijn gefilmd vanaf een boot op een (voorheen) economisch belangrijke watergang in twee interessante steden: een in de grand old man of capitalism Nederland, de ander in nieuwe hotspot China. En beide video’s eindigen met een stedeling die de kijker aanstaart alsof we vreemde bezoekers zijn. Een prachtig toeval.

Laatste voorbeeld: mijn video voor Annabel van The Boats. Ik vond twee filmpjes van NASA van vormende, botsende en uiteindelijk samensmeltende sterrenstelsels. Samen met de breekbare muziek vormen ze een kosmisch liefdesliedje. Nog geen halfuurtje werk, maar het werkt! Bekijk hem hier en oordeel zelf.

Een onderdeel van YouTube dat naar mijn smaak iets té goed werkt, is de automatische herkenning van onrechtmatig gebruikt geluids- en beeldmateriaal. Als je pech hebt, volgt een blokkade in sommige landen of, erger, een waarschuwing. Voor het laatste geldt: three strikes and you’re out. Weg kanaal. The29nov plaatst zijn video’s niet voor niets op een hele trits kanalen. Hoewel een ‘strike’ na zes maanden verloopt, ben ik elke keer weer blij als een video ongeschonden YouTube’s copyright-inquisitie doorstaat. Anders betekent het 2 à 3 uur zoeken, monteren, renderen en uploaden down the drain. Erg demotiverend.

Dat terwijl zulke ‘fan art’ voor obscuurdere en ‘independent’ opererende artiesten en labels zonder grote reclamebudgetten veel gratis goeds kan brengen. Denk aan naamsbekendheid en misschien zelfs een bescheiden heropleving van verkoopcijfers. Zoals ik het zie, staat elke artiest en elk label voor deze keuze: stop je je tijd en geld in een bedrijf dat jouw belangen met ijzeren vuist behartigt, of richt je je juist op fan-generated en -vriendelijke publiciteit?

Het is natuurlijk eng als intellectueel eigendom zonder toestemming wordt gebruikt, maar het is ook op te vatten als een kans. Het is zonde om niets te doen met al die creatieve energie. Verzoek de makers om links te plaatsen naar een website, Facebookpagina of een webshop. Verbind daarna acties aan het materiaal: een wedstrijd, een vertoning tijdens optredens, een speciaal evenement… Wie weet valt er zelfs een soort creatieve community te vormen rond de muziek. De mogelijkheden zijn eindeloos. De uitdaging is om net zo creatief te werk te gaan als de fans.

Ik weet niet hoe zo’n benadering in de praktijk uitpakt. Feit blijft dat alleen al het simpelweg toelaten van fanvideo’s een heel ander signaal afgeeft dan zulke labors of love door anonieme partijen offline te laten halen. Ontelbare kanalen – en dus vele uren werk en toewijding – zijn al gedeletet. Ik kan werkelijk geen betere manier verzinnen om toegewijde fans die hechten aan authenticiteit en creativiteit van je te vervreemden.

Gelukkig zijn er ook artiesten die beter hun met trouwe aanhang omgaan. Ik heb naar aanleiding van videoclips positieve reacties van artiesten gekregen. Zo plaatste de band lovesliescrushing mijn video op zijn Facebook-pagina en zei “extreem gevleid” te zijn dat zijn muziek mensen inspireert tot het maken van zulke “evocatieve video’s”. Mijn dag kon niet meer stuk! En een tijd terug plaatste het label Echospace Detroit fanvideo’s door op zijn timeline. Op mijn goedkeurende reactie volgde een kort gesprek, waarbij een van de dubtechnohelden Stephen Hitchell en Rod Modell zei:

“…[I]t’s nice that people care so much to do their own videos. / I think it would be amazing if more graphic/visual artist(s) would use the music in a more creative way, make visual art to go with the songs. I always watch the videos when I can see someone put some heart and care into the production of it.

“It’s a big waste of time to try and fight piracy nowadays … I figure those people d/l’ing it for free weren’t going to buy it regardless of the format, why surround the art with negativity? It’s really all about the music so it should be heard regardless of where or how, I’m just happy when it reaches someone and touches their heart, that’s what art is all about, impression.”

“Why surround the art with negativity?” Hear, hear! Al valt er te discussiëren over de vraag of het maken en delen van een videoclip met jouw muziek gelijkstaat aan piraterij.

Hieronder enkele persoonlijke favorieten in het user-generated genre. Het is te hopen dat deze links over een tijdje nog werken.

Sleep ∞ Over – Romantic Streams, door ko olsen:

John Maus – Bennington, door David Romanski:

Boris Divider – Let You Down, door zrizolina:

Kaito – And That Was The Way (Echospace’s Shinjuku Sedative),
door OOooHACKERooOO:

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInPin on PinterestShare on Tumblr
categorie: muziek